Bu cümleyi açıklar mısınız?
Aziz kardeşim,
Bu parça, bilhassa haşr-i cismanînin aklen ve kudreten mümkün ve kolay olduğunu ispat eden çok mühim bir esastır. Üstad Bediüzzaman Said Nursî burada haşri, sadece naklî değil; kudret-i İlâhiyenin mahiyetine dayanarak aklî bir surette temellendiriyor.
Meseleyi Risale-i Nur ekseninde hulâsa ve izah edelim:
1️⃣ Haşrin iki rüknü: Muktezî var, Fâil muktedirdir
Risale-i Nur’da haşir ispat edilirken iki esas gösterilir:
Haşri isteyen hikmet, adalet, rahmet vardır. (Muktezî var.)
Haşri yapacak Kudret sonsuzdur. (Fâil muktedirdir.)
Bu metin ikinci rükne bakıyor.
Koca kâinatı her an idare eden, her baharda yüz binler nev’i ihya eden bir Kudret için:
“Acaba insanları diriltebilir mi?” demek,
baharı görüp çiçeği inkâr etmek gibidir.
2️⃣ Kudret-i İlâhiye zâtîdir – arızî değildir
Birinci Mes’ele’nin özü şudur:
Kudret, Allah’ın zâtının lâzımıdır; sonradan kazanılmış değildir.
Mahlukta kuvvet mertebelidir:
Zayıf → Orta → Kuvvetli
Çünkü mahlukta kuvvet, aczin karışmasıyla derecelenir.
Fakat Allah hakkında:
Kudret zâtîdir.
Zıddı olan acz, o zâta arız olamaz.
Aksi halde “cem’-i zıddeyn” olur (aynı anda hem kudret hem acz).
O hâlde:
Kudret-i ezeliyede meratib olmaz.
Yani:
Büyük – küçük fark etmez.
Çok – az fark etmez.
Küllî – cüz’î fark etmez.
Bu yüzden:
Bir bahar = bir çiçek
Bütün beşerin haşri = bir nefsin ihyası
Kudret açısından aynıdır.
3️⃣ “Büyüklük” mahluka göredir, Kudrete değil
Bizce zor olan şey, çok sebepli ve çok parçalı olduğu için zordur.
Ama kudret-i İlâhiyeye göre:
Yıldız yaratmak da,
Zerrat yaratmak da
aynı derecede kolaydır.
Çünkü O, melekûtiyet cihetiyle, yani eşyanın arka yüzü olan emr-i İlâhî ile tasarruf eder. Orada:
Maddî engeller yok,
Zaman kaydı yok,
Mesafe kaydı yok,
Parça-parça işlem yok.
Bir emirle olur:
“Ol!” der, olur.
4️⃣ Esbaba verilse niçin zorlaşır?
Risale-i Nur’un çok tekrar ettiği bir kaide:
Eğer eşya Vâhid-i Ehad’e verilse, bir şey gibi kolay olur.
Esbaba verilse, bir şey bütün eşya kadar zor olur.
Çünkü:
Bir çiçeğin:
Toprak,
Su,
Güneş,
Hava,
Atomlar,
Hücreler,
DNA düzeni
gibi bütün kâinatla alâkası var.
Eğer bunu sebepler yapıyor dense:
Koca kâinatın ilmi ve kudreti o çiçekte toplanmalı.
Bu ise imkânsız derecede müşkildir.
Ama Allah yaparsa:
Bir emirle, bir ilimle, bir irade ile olur.
5️⃣ Ayetin hakikati
Metinde zikredilen âyet:
مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ اِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ
“Sizin yaratılmanız da diriltilmeniz de ancak tek bir nefis gibidir.” (Lokman 28)
Yani:
Bütün insanlık = bir insan
Kudret açısından fark yok.
Bu ayet, haşri zor gören vehme tokat vurur.
6️⃣ Bahar: Haşrin küçük numunesi
Üstadın çok kullandığı delil:
Her bahar:
Yüz bin nevi diriliyor.
Trilyonlar mahluk yeniden hayata geliyor.
Aynı tohumdan aynı fertler çıkıyor.
Hesap şaşmıyor.
Bu kadar umumi bir ihya varken:
“İnsan nasıl dirilecek?” demek,
göz önündeki haşri inkâr edip büyük haşri istib’ad etmektir.
7️⃣ Netice (Risale diliyle hulâsa)
Kardeşim,
Kudret zâtîdir → acz giremez.
Meratib yoktur → büyük küçük fark etmez.
Nisbet kanunîdir → cüz’ külle müsavidir.
Bahar her sene haşir misalidir.
Esbaba verilse müşkil, Allah’a verilse kolaydır.
O hâlde:
Haşr-i cismanî, kudret-i İlâhiyeye nisbeten,
bir çiçeğin açılması kadar kolaydır.
İstib’ad eden vehimdir; inkâr eden gaflettir.
